3 biotopen voor Haarlem-Oost
Loosers and winners of climate change

"Kijken naar Haarlem Oost"
03. - 05. 2008

3 Biotopen in Haarlem-Oost is een project van Ton Matton met ecologisch advies van Vincent Kuypers, vvoor Marjolijn Boterenbrood, © 2007/2008

De Spreeuw in Haarlem-Oost

-Identiteit, flexibiliteit-

De hedendaagse ruimtelijke ordening is versnipperd in talloze deelgebiedjes en verantwoordelijkheden. Ieder zijn eigen strookje met kabels of leidingen, overal hetzelfde aanbod aan voorzieningen, parkeernorm, afvalbaknorm, straatlampnorm, etc.
Het gevolg is een naast elkaar stapelen van verschillende functies met strikte afbakeningen van juridische en ruimtelijke grenzen.
Dit heeft geleidt tot monofunctionaliteit, saaiheid, verlies aan identiteit, ontevredenheid,...

Als reactie hierop komt de tijd waar we zoeken naar variatie, afwisseling, spanning, identiteit, ... Ook in de ruimtelijke ordening zal dit zijn weerslag vinden. Niet langer is de grote gemene deler het doel, maar een individuele benadering, gericht op individuele wensen en mogelijkheden Daar komt bij dat het internettijdperk onze kennis over de wereld razendsnel heeft uitgebreid. We weten a la minuut van hongersnood, natuurramp, oorlog of misstand in het kleinste hoekje van de wereld. Bewustwording is een kwestie van seconden.
De verantwoording die dat met zich brengt wordt ook steeds meer geindividualiseerd. Bewoners worden lid van greenpeace, natuurmonumenten of amnestie international, bedrijven profileren zich met ethische vraagstukken en milieuvriendelijk gedrag.
De politiek kan en hoeft deze individualisering niet om te zetten in regels en wetten, zij hoeft slechts de ruimte te bieden het tot ontwikkeling te laten komen.


De Winterkoning in Haarlem-Oost

-Variéteit-

Een interactie tussen de verschillende disciplines maakt een variatie aan inrichting van de openbare ruimte mogelijk. Een afwisseling tussen nat en droog, voedselrijk en voedselarm, hoog en laag, warm en koud, etc. levert ecologische voorwaarden voor een grote verscheidenheid aan planten, bomen en dieren. Een parkeerplek is zo niet alleen meer een verharding om auto’s weg te zetten. Bekeken vanuit zijn ecologische waarde is het een steenachtige, droge, warme biotoop. Een wegberm is niet langer een monotoom gemaaide grasvlakte, maar wordt een kruidenrijke, enigzins verzilte biotoop. Regenwaterafvoer van de verharding leidt, gereinigd in rietvelden en opgevangen in beekjes en poelen, tot een natte biotoop.

De monotomie van de openbare ruimte, met als toppredator de meeuw of de spreeuw, wordt plotseling verrijkt met soorten als bruine kiekendief, ringslang of winterkoning.

-Individualiteit-

Afzonderlijke bedrijven kunnen aansluiten op een meer gevarieerde inrichting van de openbare ruimte.- Afhankelijk va het type bedrijf kunnen bv. waterzuivering-, stoffilter- of camouflagefuncties door een ecologische inrichting vervuld worden. Een bedrijf kan daarin zijn eigen wensen kenbaar maken en zich ermee profilieren. Het kiezen van een doelsoort kan hierin voorwaardescheppend zijn voor de inrichting van het grondstuk. Parkeren in een bos dat functioneerd als stoffilter, of een moeras waar met zuiveringsvelden het afvalwater wordt schoongemaakt, of met hakhoutbosjes een wal als camouflage wordt opgericht zijn gedachtes die hierbij opkomen.
Zo kan een bedrijf zich richten op een bepaalde doelsoort en daarvoor de geschikte biotoop proberen te creëeren.


De Groene Halsbandparkiet in Haarlem-Oost

-Flexibiliteit-

Binnen de mogelijkheden van individuele inrichting, speelt de vraag van klimaatverandering.
Hoe zal het klimaat zich in de toekomst veranderen?
wat betekent dat voor de inrichting van de openbare ruimte?
Kunnen we een flexibiliteit inbouwen om veranderingen op te vangen?
Kunnen we veranderingen tegengaan?
Kunnen veranderingen gestimuleerd worden?

Dit laatste leidde tot de gedachte dat wellicht restwarmte van een bedrijf gebruikt kan worden om het door Al Gore voorspelde klimaat alvast tot uiting te brengen. Een subtropisch klimaat (sowieso in de stedelijke gebieden al aanwezig, door opwarming van steenmassa’s en een waterhuishouding met extremen in nat en droog) waarin bv. bananenbomen groeien en de groene halsbandparkiet huist (deze overleefd inmiddels de winters in woont in parken in alle grote west-europese steden).